افزایش کارایی علف کش های پس رویشی نیازمند کاربرد مواد افزودنی به صورت اختلاط در مخزن و یا به کار رفته در ساختار فرمولاسیون می باشد.به منظور افزایش کارایی برخی ازعلف کش های پس رویشی چغندر قند، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در سال 1392 در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد، اجرا شد. فاکتورهای آزمایش شامل، نحوه کاربرد علف کش (کاربرد یک مرحله ای و چند مرحله ای)، نوع علف کش (کلریدازون+دسمدیفام (کلردس)، دسمدیفام+فنمدیفام+اتوفومسات (دسفنتو)، و کلریدازون+دسمدیفام+فنمدیفام+اتوفومسات (کلردس فن تو) و ماده افزودنی (عدم کاربرد ماده افزودنی، آمونیوم سولفات، آدیگور و سیتوگیت) بود.نتایج نشان داد که بیشترین میزان عملکرد ریشه چغندر قند (110.29 تن در هکتار) در نتیجه کاربرد چند مرحله ای کلر دس به همراه آدیگورو بیشترین میزان عملکرد شکر (16.10 تن در هکتار) در اثر کاربرد چند مرحله ای کلر دس فن توبه همراه آدیگور حاصل شد. همچنین تیمار کاربرد چند مرحله ای دس فن تو بدون ماده افزودنی کمترین میزان عملکرد ریشه و شکر را (به ترتیب با 50.07 و 7.57 تن در هکتار) در بین تیمارهای آزمایشی داشت. کاربرد چند مرحله ای کلردس به همراه سیتوگیت و همچنین کاربرد یک مرحله ای کلر دس فن توبه همراه سیتوگیت با کنترل کامل علف های هرز بیشترین تاثیر را بر تراکم و زیست توده کل علف های هرز داشتند. در مقابل، تیمارهای کاربرد یک مرحله ای و چند مرحله ای دسفنتو به همراه آمونیوم سولفات، کمترین تاثیر را بر تراکم و زیست توده کل علف های هرز داشتند.نتایج حاصل از برازش معادله کاهش هذلولی دو پارامتره نشان داد که در غیاب علف های هرز، بالاترین میزان عملکرد ریشه چغندر قند به ترتیب 104.62 و 101.41 تن در هکتار، و در صورتی که تراکم و زیست توده کل علف های هرز به 24.28 بوته در متر مربع و یا 479.13 گرم ماده خشک در متر مربع برسد، عملکرد ریشه چغندر قند 50 درصد کاهش خواهد یافت.

پژوهش حاضر با هدف یافتن بهترین علفکش برای کنترل علف هرز عروسک پشت پرده در مزارع چغندرقند در سال 1397 در استان کرمانشاه انجام گرفت. علفکش های مورد بررسی در بخش گلخانه ای شامل لونترل، بتانال آ ام، بتانال، پیرامین و بتانال پروگرس (دسمدیفام + فنمدیفام + اتوفوموزیت) بودند. غلظت های مختلف از این علفکش ها در مراحل رشدی چهار تا شش و شش تا هشت برگی عروسک پشت پرده در اختلاط با مواد افزودنی سولفات آمونیوم و سیتوگیت بکار رفتند. نتایج حاصل از پژوهش گلخانه ای نشان داد که کاربرد علفکش های لونترل، پیرامین و بتانال پروگرس بکار رفته همراه سولفات آمونیوم منجر به کنترل قابل قبول عروسک پشت پرده شد. بنابراین این علفکش ها برای ارزیابی و تایید بیشتر در دو مزرعه واقع در ماهیدشت و اسلام آباد غرب از توابع استان کرمانشاه مورد ارزیابی قرار گرفتند. تیمارهای مورد ارزیابی در بخش مزرعه ای شامل کاربرد سه علفکش انتخاب شده از نتایج گلخانه ای بکار رفته با سولفات آمونیوم در دو مرحله رشدی چهار تا شش و شش تا هشت برگی عروسک پشت پرده بودند. نتایج بخش مزرعه ای نشان داد که کاربرد لونترل در مرحله رشد شش تا هشت برگی حدود 25 درصد کارایی بیشتری در مقایسه با دو علفکش دیگر یعنی پیرامین و بتانال پروگرس در کنترل علف هرز عروسک پشت پرده داشتند. بر عکس این، عروسک پشت پرده در مرحله رشدی چهار تا شش برگی حساسیت بیشتری به علفکش پیرامین داشت و توان علفکشی آن بیشتر از دو علفکش دیگر بود. کاربرد سولفات آمونیوم در گلخانه تاثیر بیشتری از سیتوگیت بر افزایش کارایی علفکش های مختلف در کنترل علف هرز داشت؛ بطوریکه با افزودن آن به علفکش های پیرامین و لونترل مصرف شده به ترتیب در مراحل چهار تا شش و شش تا هشت برگی عروسک پشت پرده کنترل صددرصدی علف هرز را سبب شد. بر اساس نتایج این مطالعه، کاربرد پیرامین به میزان چهار کیلوگرم در هکتار در مرحله رشد چهار تا شش برگی و لونترل به میزان 75/0 لیتر در هکتار در مراحل رشدی شش تا هشت برگی عروسک پشت پرده در تلفیق با سولفات آمونیوم (2% درصد) بهترین گزینه های مورد توصیه جهت کنترل این علف هرز در مزارع چغندرقند است. براساس نتایج حاصل از این مطالعه توصیه کاربردی و اجرایی برای کشاورزان این است که در صورت وجود عروسک پشت پرده در مراحل رشد اولیه از پیرامین استفاده کنند و در صورت افزایش میزان رشد بوته های این علف هرز و بزرگ تر بودن آن از لونترل استفاده کنند. همچنین در هر دو علفکش کاربرد سولفات آمونیوم به عنوان یک افزودنی مؤثر به محلول سمپاشی توصیه می شود.

طی یک آزمایش مزرعه ای سه ساله (81- 1379) و در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی، امکان کاهش مصرف سم علف کش با تلفیق روش های شیمیایی و مکانیکی در کنترل علف های هرز مزرعه چغتدرقند مورد بررسی قرار گرفت. سه نوع تیغه چاقویی کولتیواتور (سرنیزه ای، پنجه غازی و شمشیری) جهت حذف علف های هرز بین ردیف های کشت، همراه با پا شش مخلوط مساوی علف کش های دسمدیفام (امولسیون 15.7 درصد از ماده تجاری بتانال آ.ام) و کلریدازون (پودر و تابل 80 در صد از ماده تجاری پیرامین) مورد استفاده قرار گرفت. سم پاشی به صورت نواری به عرض 20 سانتی متر روی پشته ها، به میزان دو لیتر در هکتار (یک بار پاشش) و یک لیتر در هکتار (دو بار پا شش به فاصله 10 روز) انجام شد. تیمارها با شاهد منطقه (انجام فاروئر و کاربرد 6 لیتر مخلوط مساوی علف کش های دسمدیفام و کلریدازون) و هم چنین تیمار وجین دستی (دو بار) مقایسه شد. نتایج حاصل از تجزیه آماری داده ها نشان داد که بین تیغه های کولتیواتور مورد آزمایش، تیغه سرنیزه ای به دلیل نوع برش و کارآیی بیشتر در خاک توانسته است با حذف علف های هرز بین خطوط کاشت نسبت به دو تیغه دیگر برتری نشان دهد. با مصرف علف کش به میزان دو لیتر، از مخلوط مساوی دسمدیفام و کلریدازون (یک بار پاشش) در هکتار بود. این تحقق نشان داد که با استفاده از سم پاشی نواری و حذف علف های هرز بین خطوط کاشت توسط تیغه کولتیواتور سرنیزه ای، می توان تا 66 در صد مصرف علف کش در هر هکتار را کاهش داد که هم از نظر اقتصادی و هم زیست محیطی قابل توجه است.

در آزمایشی، تأثیر افزودن شش غلظت (صفر، 1/0، 15/0، 2/0، 3/0 و 4/0 درصدحجمی) از سه نوع مویان (غیریونیِ سیتووت، کاتیونیِ فریگیت و آنیونیِ دی­اُکتیل) به محلول­های پاشش حاوی شش دُز (صفر، 375/51، 75/102، 5/205، 411، 822 گرم ماده مؤثره در هکتار) از فن مدیفام + دسمدیفام + اتوفومیسیت (بتانال پروگرس اُ.اِف.) علیه دم­روباهی سبز بررسی شد. هم چنین، ویژگی­های فیزیکی محلول­های پاشش مزبور و قطرک 5 میکرولیتری از آنها روی سطح برگ این گیاه بررسی شد تا مکانیسم عمل مویان­ها مشخص شود. غلظت میسل بحرانی مویان­های سیتووت، فریگیت و دی­اُکتیل به ترتیب در مقادیر 2/0، 2/0 و 1/0 درصدحجمی با کشش سطحی برابر 5/31، 1/38 و 5/32 میلی­نیون بر متر تشخیص داده شد. افزودن مویان­ها به محلول پاشش سبب کاهش زاویه تماس قطرک با سطح برگ، افزایش مساحت خیس شده برگ با قطرک، کاهش مدت زمان تبخیر قطرک از سطح برگ، کاهش اندازه قطرات پاشش، افزایش مساحت خیس شده کاغذحساس به رطوبت با محلول پاشش و افزایش کارایی علف­کش علیه دم­روباهی سبز شد که تماماً وابسته به غلظت مویان­ها بود. عملکرد مویان­ها به صورت دی­اُکتیل > سیتووت > فریگیت رتبه­بندی شد. غلظت­های بالاتر از 2/0 و 15/0 درصدحجمی از مویان­های سیتووت و دی­اُکتیل تاثیری در بهبود کارایی علف­کش نداشت؛ لذا، نتیجه کاربرد غلظت­های بالاتر فقط تحمیل هزینه مویان اضافی است. در مورد مویان فریگیت، غلظت­های بالاتر از 15/0 درصدحجمی سبب کاهش کارایی علف­کش شد؛ لذا، نتیجه کاربرد غلظت­های بالاتر نه تنها اتلاف هزینه مویان اضافی، بلکه هزینه خسارت علف­های هرز به عملکرد چغندرقند به واسطه کاهش کارایی علف­کش نیز هست.

به منظور استفاده توام از روش مکانیکی کنترل علف های هرز (خاکورزی) و سمپاشی نواری برای کاهش مصرف علف کش در زراعت چغندرقند، آزمایشی مزرعه ای در سال 1384 در مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان مرکزی (اراک) به اجرا درآمد. آزمایش به صورت کرتهای خرد شده در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با 18 تیمار و 4 تکرار انجام شد. فاکتور اصلی شامل، خاکورزی بین ردیفی در دو سطح (با و بدون خاکورزی) و فاکتور فرعی شامل نسبتهای 100، 75، 50 و 25 درصد مقدار توصیه شده مخلوط علف کشهای دسمدیفام (بتانال آ. ام.) + کلریدازون (پیرامین) به صورت پخش سراسری و نسبتهای 75،50 و 25 درصد علف کش های مذکور به صورت پخش نواری بود. ضمنا دو تیمار شاهد بدون کنترل و وجین دستی نیز به فاکتورهای فرعی اضافه شد. نتایج بدست آمده اختلاف معنی داری را در بین تیمارهای اصلی (خاکورزی و عدم خاکورزی) در مورد صفات اندازه گیری شده گیاه زراعی نشان نداد. بیشترین عملکرد ریشه و وزن کل بوته چغندرقند پس از تیمار وجین دستی از نسبتهای 100 و 75 درصد علف کش با پاشش سراسری و 75 درصد با پاش نواری بدست آمد. درصد قند نیز در بین تیمارهای آزمایش تفاوت معنی داری نداشت. نسبت های 100 و 75 درصد علف کش در بین تیمارهای با پاشش سراسری و 75 درصد در بین تیمارهای با پاشش نواری بیشترین کاهش زیست توده و کنترل علف هرز را داشتند. بنابراین با توجه به نتایج بدست آمده از عملکرد ریشه و وزن کل بوته، می توان در جهت صرفه جویی از مصرف علف کش و با توجه به مسایل زیست محیطی مصرف بالای علف کش ها، از نسبت 75 درصد سراسری و نواری به جای نسبت کامل (100%) علف کش استفاده نمود.

سابقه و هدف: روند کاهشی منابع آبی و تشدید تدریجی شوری خا ک های کشور، معرفی گیاهان متحمل به تنش را اجتناب ناپذیر نموده است. برای این منظور گیاه زراعی کینوآ به دلیل تحمل به خشکی و شوری و نیاز اندک به نهاده های کشاورزی از جمله کود، و قابلیت رشد در خاکهای فقیر جایگاه ویژه ای دارد. دانه کینوا دارای ارزش غذایی بالایی بوده و در تامین اسید آمینه های ضروری و عناصر غذایی و ویتامین ها دارای اهمیت است. سطح زیر کشت کینوآ در کشور و در جهان در حال گسترش است. علف های هرز از موانع اصلی افزایش تولید کینوآ هستند و برای جذب مواد غذایی، آب، نور و فضای رشد با کینوآ رقابت و در کاهش کیفیت و کمیت دانه تولیدی نقش به سزایی دارند. تاکنون تحقیق جامعی در مورد امکان استفاده از علف کش ها در کنترل علف های هرز مزارع کینوآ در کشور انجام نشده است. بنابراین هدف از انجام این تحقیق، گزینش علف کش های باریک برگ کش، پهن برگ کش و دو منظوره (باریک برگ و پهن برگ کش)، قابل مصرف در مزارع کینوآ بود. مواد و روش ها: به منظور گزینش علف کش های قابل مصرف در گیاه زراعی کینوآ، این آزمایش در مزرعه آستان قدس رضوی در انابد شهرستان بردسکن خراسان رضوی، در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار در سال 1398 اجرا شد. علف کش ها به صورت پس رویشی (برگ پاش) در مرحله 4 تا 6 برگی کینوآ با سمپاش ماتابی پشتی با مصرف 350 لیتر آب در هکتار سمپاشی شدند. مبارزه شیمیایی با علف های هرز شامل علف کش های کلتودیم (96 گرم در هکتار)، سولفوسولفورون (95/19 گرم در هکتار)، کوییزالو فوپ پی تفوریل (60 گرم در هکتار)، استوکلر (228 گرم در هکتار)، کلودینافوپ (192 گرم در هکتار)، آترازین (800 گرم در هکتار)، هالوکسی فوپ متیل (104 گرم در هکتار)، تری بنورون متیل (15 گرم در هکتار)، ریم سولفورون+ نیکوسولفورون (25/131 گرم در هکتار)، ستوکسی دیم (375 گرم در هکتار)، متری بیوزین (525 گرم در هکتار)، پندیمتالین (675 و 1350 گرم در هکتار)، اکسی فلوروفن (360 گرم در هکتار)، ایمازاتاپیر (100 گرم در هکتار)، توفوردی+ دایکمبا (698 گرم در هکتار)، کلوپیرالید (225 گرم در هکتار)، اتوفومزیت (1250 گرم در هکتار)، ایزوکسافلوتول+ تین کاربازون متیل (5/232 گرم در هکتار)، کویین مراک+ متازاکلر (1040 گرم در هکتار)، فن مدیفام+ دسمدیفام+ اتوفومزیت (822 گرم در هکتار)، بنتازون (1440 گرم در هکتار)، اگزادیازون (360 گرم در هکتار) و بن سولفورون متیل (30 گرم در هکتار) (تمامی دزها بر اساس ماده موثره) به همراه شاهد بدون کنترل و شاهد وجین دستی بود. یافته ها: ارزیابی گیاه سوزی دو هفته پس از سمپاشی نشان داد که کلتودیم، کوییزالو فوپ پی تفوریل و کلودینافوپ، هالوکسی فوپ متیل، ستوکسی دیم و پندیمتالین (دز 675 گرم ماده موثره در هکتار) فاقد گیاه سوزی و آترازین، متری بیوزین، اکسی فلوروفن، بنتازون، اگزادیازون، فن مدیفام+ دسمدیفام+ اتوفومزیت دارای 100 درصد گیاه سوزی بر روی کینوآ بودند. دیگر علفکشها مابین این دو گروه قرار گرفتند. عملکرد تیمارهای علف کشی کلتودیم (7/3190 کیلوگرم در هکتار) و کوییزالو فوپ تفوریل (7/2674 کیلوگرم در هکتار) فاقد اختلاف آماری معنی دار با تیمار شاهد وجین دستی (7/3346 کیلوگرم در هکتار) بود. عملکرد دانه در مصرف علف کش های بن سولفورون متیل (7/1402 کیلوگرم در هکتار)، ایمازاتاپیر (1184کیلوگرم در هکتار)، کلوپیرالید (7/1126 کیلوگرم در هکتار) و پندیمتالین (784 و 964 کیلوگرم در هکتار به ترتیب در دز 675 و 1350 گرم ماده موثره در هکتار) امیدوار کننده بود. نتیجه گیری: علفکش های کلوتیدیم و کوییزالو فوپ پی تفوریل به ترتیب با 96 و 81 درصد کاهش وزن خشک علف های هرز باریک برگ و بدون گیاه سوزی بر کینوآ بودند و بنابراین به نظر می رسد مصرف آنها در کینوآ قابل توصیه است. بن سولفورون متیل، ایمازاتاپیر، کلوپیرالید و پندیمتالین (دز 675 و 1350 گرم ماده موثره در هکتار) اگرچه به ترتیب باعث کاهش 58، 64، 66 71 و 76 درصد عملکرد دانه کینوآ شدند اما از جمله علفکش های امید بخش بودند که توصیه نهایی آنها مستلزم انجام تحقیقات تکمیلی است.